دیسک کمپرسور

خستگی سازه دیسک کمپرسور؛ سقوط مرگبار در کراچی (سوانح هوایی بخش نوزدهم)

سوانح هوایی از تلخ‌ترین رویدادها به شمار می‌روند که توجه طیف وسیعی از جامعه را به خود جلب می‌کنند. فارغ از آثار تکان‌دهنده اجتماعی این سوانح، آموزه‌های فنی و عملیاتی از آنها به عنوان عاملی تعیین کننده و موثر برای بهبود مستمر نظام کیفی حاکم بر صنعت حمل و نقل هوایی و افزایش ایمنی پرواز به شمار می‌رود. در این مجموعه مقالات به زبانی ساده مهم‌ترین سوانح هوایی تاریخ پرواز مرور می‌شود که نقص عملکرد یا بروز اشکال فنی در موتور هواپیما به عنوان یکی از عوامل موثر در سانحه شناخته شده باشد. البته ذکر این نکته ضروری است که هرگز نمی‌توان تنها یک عامل را به عنوان علت اصلی بروز سانحه هوایی معرفی کرد بلکه زنجیره وقایع و عوامل مختلف منجر به بروز سانحه می‌شود.

دیسک کمپرسور

در آخرین یکشنبه ماه نوامبر سال ۲۰۱۰، یک فروند هواپیمای باری ایلیوشن۷۶-تی‌دی در حال اوج‌گیری، پس از برخاستن از فرودگاه بین‌المللی محمد علی جناح کراچی پاکستان دچار سانحه ‌شد و سقوط کرد. هر ۸ سرنشین هواپیما و ۳ نفر بر روی زمین در اثر این حادثه جان سپردند. مقصد نهایی هواپیما کامرون بود، در میانه مسیر در فرودگاه خارطوم پایتخت سودان نیز توقفی می‌داشت. محموله این هواپیما، شامل ۳۰ تن کمک‌های انسان‌دوستانه و چادرهای اسکان موقت آوار‌گان بود.

دیسک کمپرسور

پس از بررسی اولیه و کسب مجوزهای لازم، خدمه پروازی هر چهار موتور هواپیما را روشن کردند. در پرواز قبلی خدمه پروازی، در روشن‌کردن موتور شماره ۴ دچار مشکل شده‌بودند، که در نهایت با روشن‌کردن سامانه یخ‌زدایی این مشکل برطرف شد. بر این اساس در فرودگاه کراچی، خدمه پروازی ایلیوشن۷۶ شرکت سان‌وی، پیش از روشن‌کردن موتور شماره ۴ سامانه یخ‌زدایی آن را فعال نمودند. محتمل‌ترین دلیل این رفتار غیرعادی در استارت موتور شماره ۴، کاهش کارایی کمپرسور ناشی از خوردگی پره‌ها می‌باشد. خوردگی پره‌ها فاصله محوری و شعاعی آنها را افزایش‌داده و همچنین سطح آنها را زبرتر می‌کند، که در نتیجه کارایی کمپرسور کاهش می‌یابد. در این شرایط با فعال‌کردن وضعیت گرمایش پره‌های هدایت کننده ورودی (آی‌جی‌وی)، میزان هوای ورودی به طبقه اول کمپرسور افزایش‌یافته و بنابراین فرآیند استارت با قابلیت اطمینان بالایی انجام می‌شود.

 

دیسک کمپرسور

خدمه پروازی پس از خزش از باند ۲۵ اِل، در ساعت یک و چهل و سه دقیقه بعد از ظهر فرودگاه کراچی را ترک‌ کردند و در حالی که هواپیما تنها ۱۰۰ متر از سطح زمین فاصله گرفته‌بود، موتور شماره ۴ دچار مشکل شد. سرعت هواپیما ۳۲۵ کیلومتر بر ساعت بود، و سه موتور دیگر به صورت نرمال کار می کردند. در این لحظه هواپیما به سمت راست منحرف ‌شد و خلبان تلاش ‌کرد با تنظیم شهپر و سکان عمودی، تصییح لازم را اعمال کند. لحظاتی بعد موتور شماره ۴ به حالت درجا تنظیم‌ شد و بلافاصله خاموش گردید. علیرغم باز کردن کامل شهپرها و حتی سطوح براگیر، برای ایجاد گردش به سمت چپ، هواپیما کماکان به سمت راست متمایل شده بود. در نتیجه هواپیما از ارتفاع ۱۴۰ متری وارد مسیر سقوط‌ شد و تنها یک دقیقه بعد از برخاست ایلیوشن ۷۶ شرکت سان‌وی، با زاویه گردش ۷۱ درجه به سمت راست با محوطه کارگاهی ساختمانی اطراف برخورد کرد.

دیسک کمپرسور

در گزارش بررسی سانحه که توسط سازمان هواپیمایی کشوری پاکستان منتشر شد، مشخصا به نقص دیسک طبقه دوم کمپرسور کم فشار موتور شماره ۴ هواپیما، در اثر شکست ناشی از خستگی به عنوان عامل اصلی بروز سانحه اشاره شده‌است. در نتیجه این نقص، موتور هواپیما آتش‌گرفته و بخش‌هایی از بال سمت راست و سطوح برآافزا دستخوش آسیب جدی شده‌اند. استفاده نادرست از موتور بدون توجه به دستورالعمل‌های سازنده آن و عدم توجه به ارزیابی‌های چرخه عمر قطعات، از جمله پره‌های کمپرسور نیز در بروز سانحه تاثیرگذار بوده‌است. هواپیما ایلیوشن۷۶ این سانحه، نیروی پیشران خود را از چهار موتور توربوفن دی_۳۰‌کی‌پی تامین می‌کرد. این هواپیما اولین پرواز خود را در سال ۱۹۸۴ انجام ‌داده‌بود و تا زمان بروز این حادثه مرگبار در قالب ۳۳۷۳ سیکل در مجموع ۸۳۵۷ ساعت پروازی را به ثبت رسانده بود.

منبع:

Aviation Safety

فاجعه در سائوپائلو کابوس برای فوکر ۱۰۰ (سوانح هوایی بخش اول)

نقص فنی موتور؛ فاجعه در کانو (سوانح هوایی بخش دوم)

واماندگی پره کمپرسور قاتل غول آنتونوف (سوانح هوایی بخش سوم)

واماندگی مرگ بار موتور پرواز ۷۴۲۵ (سوانح هوایی بخش چهارم)

برخورد مرگبار جمبوجت با ساختمان مسکونی در آمستردام (سوانح هوایی بخش پنجم)

خطای هواپیمایی کشوری کامرون در بررسی سانحه ۱۹۹۵(سوانح هوایی بخش ششم)

خطای تعمیر در آمریکا، از کار افتادن موتور در نیجریه (سوانح هوایی بخش هفتم)

نقص فنی مرگبار استارتر موتور توپولوف ۱۵۴ شرکت بایکال (سوانح هوایی بخش هشتم)

اشتباه در تعمیر محفظه احتراق و آتش سوزی بوئینگ ۷۳۷ انگلیس روی باند (بخش نهم)

نقص موتور و غفلت خلبان پایانی تلخ برای یک پرواز بین قاره ای در آستانه سفر  (سانحه هوایی بخش دهم)

به کار افتادن بی موقع معکوس کننده رانش و سقوط مرگبار در ساحل آتلانتیک (سوانح هوایی بخش یازدهم)

نقص مرگبار در سامانه کنترل سوخت موتور توربوفن جی‌تی ۱۵دی (سوانح هوایی بخش دوازدهم)

نقص در کمپرسور پرفشار موتور و سقوط مرگبار دی‌ سی – ۹ (سوانح هوایی بخش سیزدهم)

سقوط بی ۷۳۷ بریتیش میدلند در اثر کنده شدن پره فن موتور (سوانح هوایی بخش چهاردهم)

سانحه آخرین یکشنبه ماه اوت (سوانح هوایی بخش پانزدهم)

سهل انگاری در مرکز تعمیر، آتش سوزی در پرواز (سوانح هوایی بخش شانزدهم)

مهره دردسرساز در موتور! (سوانح هوایی بخش هفدهم)

معکوس‌کننده رانش موتور، قاتل توپولوف۲۰۴ روسی (سوانح هوایی بخش هجدهم)

آتش‌گرفتن موتور ترنت برفراز اقیانوس اطلس (سوانح هوایی بخش بیستم)

وامانده در هوا! (سوانح هوایی بخش بیستم و یکم)

خستگی هواپیمای جوان! (سوانح هوایی بخش بیستم و دوم)

دیدگاه بگذارید

avatar
  مشترک شدن  
اطلاع رسانی