رولزرویس موتور ترنت XWB را پس از انتخابشدن توسط ایرباس بهعنوان تولیدکننده اصلی موتور برای خانواده هواپیمای ایرباس A350 توسعه داد. این تصمیم پیامدهای بزرگی بر بازار موتورهای هواپیماهای پهنپیکر داشت. بطور کلی باعث شد پرتاندویتنی نیز از بازار موتورهای هواپیماهای پهنپیکر کنارهگیری کند. این امر به GE Aerospace کمک کرد تا بهعنوان تنها تولیدکننده موتور هواپیماهای پهنپیکر برای بوئینگ معرفی شود.
علاوه بر آن، به رولزرویس نیز اجازه داد تا تنها تولیدکننده موتور هواپیماهای پهنپیکر برای ایرباس شود. رولزرویس توانست موقعیت بسیار مطلوبی را به دست آورد و بهعنوان تامینکننده اصلی موتور ترنت XWB معرفی شود. امروزه بیش از ۲۶۰۰ موتور ترنت XWB در سراسر جهان عملیاتی هستند یا سفارشگذاری شدهاند و به بیش از ۶۰ مشتری خدمت میکنند. در ادامه به برخی از نکات کلیدی درباره دلایلی که رولزرویس موتور ترنت XWB را ساخت، در حالی که جنرال الکتریک تصمیم گرفت موتوری با نام GE-XWB ساخته نشود، اشاره میشود.
رولزرویس از ابتدا در طرح ترنت XWB پیشقدم شد
امروزه پرتاندویتنی از بازار موتورهای هواپیماهای پهنپیکر کنارهگیری کردهاست. رولزرویس تنها تامینکننده موتورهای هواپیماهای پهنپیکر در حال تولید ایرباس است. انتظار میرود GE Aerospace نیز تنها تامینکننده موتورهای هواپیماهای پهنپیکر برای هواپیمای تجاری بوئینگ شود، بهویژه با توجه به اینکه موتور ترنت۱۰۰۰ تا حدود سال ۲۰۳۰ از رده تولید خارج خواهد شد. اما این وضعیت لزوما که باید اینگونه باشد، پیش نرفت. هنگامی که ایرباس در حال توسعه خانواده XWB بود، به دنبال یک موتور بود که بهطور چشمگیری از لحاظ بهرهوری و نیروی پیشران بهینهسازیشده برای این هواپیما باشد. در عین حال، دو نوع موتور را در نظر میگرفت.
با این حال، رولزرویس با اقدام زودهنگام، موقعیت خود را بهگونهای بهبود بخشید که بهعنوان انتخاب واضح برای هواپیمای پهنپیکر نسل بعدی ایرباس شناخته شود. این موقعیت بهویژه با کمک این موضوع بود که پرتاندویتنی هنوز راهحلی بلوغیافته نداشت و GE Aerospace نیز تمایل یا توانایی توسعه نسخه نسل بعدی از موتور خود را نداشت. شرکت GE Aerospace به دلیل موقعیت خوب خود با بوئینگ، نمیخواست این روابط را به خطر بیندازد. در واقع، این شرکت قبلا بهعنوان تامینکننده منحصربهفرد موتور برای هواپیمای بوئینگ۷۷۷ فعالیت میکرد و همچنین یکی از دو تامینکننده موتور برای هواپیمای بعدی یعنی بوئینگ۷۸۷ بود.
رولزرویس با ارائه یک نسخه سفارشی از خانواده ترنت، توانست یک توافق اولیه بسیار زودهنگام به دست آورد. ایرباس در ابتدا از جنرال الکتریک خواست تا یک نمونه مشتقشده از موتور هوایی GEnx را برای XWB توسعه دهد. با این حال، ایرباس در نهایت تصمیم گرفت که خانواده GEnx برای XWB مناسب نیست، زیرا این موتور بهطور خاص برای هواپیمای بوئینگ۷۸۷ بهینهسازی شده بود.
جنرال الکتریک با تردید عمل کرد و پرتاندویتنی گزینه مناسبی نداشت
مدیرعامل ایرباس از جنرال الکتریک درخواست کرد تا موتوری مشتقشده از GEnx را برای خانواده XWB توسعه دهد. در آن زمان پیشبینی میشد که موتور GEnx برای نمونههای برنامهریزیشده A350-800 و A350-900 مناسب باشد، اما برای نمونه بزرگتر و کشیدهشده A350-1000 مناسب نخواهد بود. در نهایت، انتخاب هواپیمای A350-800 به دلیل ارتقا هواپیمای A330 به نسخه A330neo لغو شد.
جنرال الکتریک از سرمایهگذاری زمان و منابع لازم برای توسعه نمونه جدیدی از موتور با نیروی پیشران بالا و کارایی بیشتر که ایرباس درخواست کرده بود، خودداری کرد. شرکت جنرال الکتریک بهطور قاطعانه از توسعه موتوری برای A350-1000 خودداری کرد، زیرا این هواپیما با بوئینگ۷۷۷ رقابت میکرد. این شرکت نگران بود که ایجاد موتوری برای A350-1000، فروش بلندمدت بوئینگ 777-200ایآر و300الآر را که نیروی پیشران آنها بهطور کامل توسط موتور GE90-115B تامین میشوند، کاهش دهد. همچنین نیروی پیشران نسل جدید این هواپیما، یعنی بوئینگ 777اکس، نیز قرار است بهطور کامل با موتور GE9X تامین شود.
این موضوع به این معنا بود که ایرباس گزینه عملی از سوی جنرال الکتریک نداشت و تنها گزینه دیگر، پرتاندویتنی بهعنوان تولیدکننده موتور اصلی باقی ماند. پرتاندویتنی نمونه GP7000 خود را برای XWB پیشنهاد داد. این موتور در چارچوب کنسرسیوم Engine Alliance با مشارکت جنرال الکتریک توسعه یافته بود. با این حال، محدودیتها و پیچیدگیهایی در مقیاسدهی این موتور وجود داشت و آمادهسازی آن برای راهاندازی در زمان مناسب ممکن نبود. در نتیجه، رولزرویس تنها گزینه عملی و واقعی بهعنوان تولیدکننده موتور اصلی برای خانواده XWB باقی ماند.
دو نمونه نسل بعدی برای ایرباس A350 XWB
رولزرویس دو گزینه موتور ترنت XWB را برای دو مدل A350 توسعه داد. موتور ترنت XWB-84 یک مدل با نیروی پیشران کمتر است که برای A350-900 کوچکتر بهینهسازی شده، در حالی که ترنت XWB-97 مدل با نیروی پیشران بالاتر است که برای A350-1000 در نظر گرفته شدهاست. از زمان ورود به خدمت عملیاتی، موتور ترنت XWB عملکرد خوبی داشته و یکی از قابل اعتمادترین موتورهای بازار است. این موتور از مشکلات موتور ترنت1000 که نیروی پیشران هواپیمای بوئینگ787 را تامین میکند، دور ماندهاست.
لازم به ذکر است که هم رولزرویس و هم GE Aerospace ادعا میکنند که موتورهای آنها از موتورهای یکدیگر بهتر عمل میکنند. حقیقت بسیار پیچیده است و متغیرهای خاص زیادی در آن دخیل هستند. بهعنوان مثال، خطوط هوایی که انتخاب میکنند هواپیماهای پهنپیکر را برای مسیرهای کوتاهبرد استفاده کنند، ممکن است پاسخ متفاوتی نسبت به استفاده از آنها برای مسیرهای فوقالعاده طولانی داشته باشند. رولزرویس ادعا میکند که موتور ترنت XWB در مقایسه با موتورهای نسل قبلی، حدود 25 درصد مصرف سوخت بهتری دارد.
افزایش رقابتپذیری رولزرویس برای A330neo
با توسعه موتور ترنت XWB بهعنوان موتور انحصاری برایA350، رولزرویس موقعیت خود را برای برندهشدن در قرارداد تامین انحصاری A330neo تقویت کرد. این امر با موتورهای رولزرویس که قبلا 60 درصد از نیروی پیشران موتورهای A330ceo را تامین میکردند، تسهیل شد. با تامین A350، رولزرویس قدرت چانهزنی، مشارکت بلندمدت و یکپارچگی خود را با ایرباس تقویت کرد.
سایر عوامل موثر عبارت بودند از اینکه پرتاندویتنی گزینه موتور مناسبی برای A330neo نداشت و نتوانست یک نمونه موتور توربوفن دندهای را در چارچوب زمانی موردنیاز تامین کند. در همین حال، جنرال الکتریک بطور علنی اعلام کرد که تا زمانی که به آن انحصار داده شود، به توسعه یک مدل موتور برای A330neo علاقهای ندارد. یکی از دلایل این امر این بود که مشخص شده بود فروش A330neo نسبت به فروش هواپیماهای طراحی جدید، نسبتا کم خواهد بود. جنرال الکتریک همچنین بیشتر به حمایت از دریملاینر علاقهمند بود تا اینکه در یک هواپیمای رقیب سرمایهگذاری کند.
موتور ترنت7000 عمدتا یک مدل تطبیقی از موتورترنت1000 است که رولزرویس برای هواپیمای بوئینگ787 دریملاینر توسعه داد. موتور ترنت7000 همچنین از فناوری استفادهشده در موتور ترنت XWB بهره برد. به عبارت دیگر، با برندهشدن قرارداد XWB، رولزرویس در موقعیت بهتری برای برندهشدن در رقابت A330neo قرار گرفت، در حالی که جنرال الکتریک بیشتر به هواپیماهای بوئینگ خود علاقهمند بود.
ایرباس انحصار رولزرویس برای A350 را تا سال 2030 تمدید کرد
ایرباس در سال 2020، انحصار رولزرویس برای تامین نیروی پیشران A350 را تا سال 2030 تمدید کرد. این یک توافق انحصاری رسمی برای هواپیمای بزرگتر A350-1000 بود. رولزرویس همچنین موقعیت انحصاری واقعی خود را برای مدل محبوبتر A350-900 حفظ کرد. مشخص نیست که ایرباس تا چه مدت به رولزرویس انحصار خواهد داد، اگرچه توسعه موتورهای جایگزین برای A350 میلیاردها دلار هزینه خواهد داشت و سالها زمان نیاز دارد. در پایان سال 2025، هیچ نشانهای از توسعه موتور توسط جنرال الکتریک یا پرتاندویتنی وجود نداشت.
در جلسه نتایج سالانه 2020، مدیرعامل رولزرویس اعلام کرد که این شرکت در حال حاضر بهطور انحصاری هواپیمای A350–1000 را در اختیار دارد و انحصار خود را در مدل A350-900 تمدید میکند که این شامل بخش عمدهای از ناوگان A350 میشود. این تمدید با ایرباس تا سال 2030 توافق شدهاست. در پاسخ به این سوال که آیا نگرانی در مورد ورود رقیب برای موتور هواپیما پس از آن تاریخ وجود دارد، مدیرعامل رولزرویس به برنامه موتور نسل بعدی اولترافن اشاره کرد.
بنابر اعلام مدیرعامل رولزرویس، تا سال 2030 احتمالا زمان پروژه اولترافن و هواپیماهای نسل بعدی همزمان است. با این حال، همه چیز برای رولزرویس خوب پیش نمیرود. بهطور خاص، موتور ترنت1000 یک مشکل بزرگ بودهاست. در ابتدا، موتور ترنت1000 یک سوم سفارشهای بوئینگ787 را به خود جذب کرد، در حالی که GEnx متعلق به جنرال الکتریک بقیه سفارش را به دست آورد. سفارشهای جدید بوئینگ787 برای ترنت1000 به شدت کاهش یافته و انتظار میرود که دیگر خیلی دیر شده تا تعمیرات قریب الوقوع ترنت1000 به رولزرویس اجازه بازپسگیری سهم بازار از دست رفته را بدهد. به زودی این موتور از تولید خارج خواهد شد.
ترنت XWB امکان توسعه موتورهای نسل بعدی رولزرویس را فراهم میکند
با انتخاب رولزرویس بهعنوان تنها تولیدکننده اصلی برای XWB، ایرباس گام مهمی در ایجاد یک دوگانگی در بازار موتورهای هواپیماهای پهنپیکر برداشت. از آن زمان، بوئینگ GE Aerospace را انتخاب کرد تا بهعنوان تنها سازنده موتور برای 777اکس خود باقی بماند. ایرباس A380را لغو کرد که بهطور اختیاری نیروی پیشران آن توسط Engine Alliance تامین میشد و رولزرویس برای A330neo انتخاب شد. این امر پرتاندویتنی را از بازار خارج کردهاست. تنها هواپیمای پهنپیکر جدید امروزی با موتورهای پرتاندویتنی، هواپیماهای سوخترسان KC-46A بر اساس بوئینگ767 هستند.
با توسعه موتور ترنتXWB، رولزرویس توانست موقعیت خود را به عنوان تولیدکننده اصلی پیشفرض هواپیماهای پهنپیکر ایرباس تثبیت کند. با از دستندادن انحصار، موتور آن بهطور ذاتی به موتور A350 گره خوردهاست. هواپیمای A350 ممکن است به اندازه هواپیمای فوقالعاده محبوب بوئینگ787 دریملاینر (1447 سفارش در مقابل 2277 سفارش) محبوب نباشد، اما هنوز دومین هواپیمای پهنپیکر محبوب در بازار بشمار میرود.
موتور ترنت XWB همچنین به رولزرویس اجازه داده تا وظیفه توسعه موتورهای هواپیمای پهنپیکر نسل بعدی را با هزینه و ریسک بسیار بالا دنبال کند. رولزرویس در حال حاضر در حال توسعه موتور تجربی اولترافن است تا اطمینان حاصل کند که گزینههای موتور آن برای هواپیماهای نسل بعدی همچنان رقابتی باقی میمانند. فناوریهای اولترافن را میتوان برای بهبود موتورهای موجود نیز استفاده کرد.
منبع:
