فرود کنکورد شرکت هواپیمایی بریتیش ایرویز در لندن، در اکتبر 2003 پایانی بر عصر نهچندان طولانی پرواز تجاری مافوق صوت بود. در چند سال اخیر، تلاشهایی برای توسعه جت مسافربری جدید با قابلیت پرواز مافوق صوت آغاز شدهاست. شرکت آمریکایی بوم سوپرسونیک مستقر در ایالت فلوریدای آمریکا یکی از پیشتازان این عرصه است.
انتخاب موتور یکی از چالشهای اصلی برای احیای پرواز تجاری مافوق صوت بشمار میرود. مقرونبهصرفه کردن هزینهها و رعایت الزامات محیطی مشکلات عمده در این میان هستند. شرکت بوم سوپرسونیک در دسامبر 2022 اعلام کرد به جای استفاده از نمونه ارتقایافته موتورهای توربوفن موجود قصد دارد یک موتور کاملا جدید با نام سمفونی را برای نصب بر روی جت مسافربری خود بکار گیرد. این پرنده مافوق صوت قابلیت پرواز تا سرعت 1.7 ماخ را دارد.
در حالی که کنکورد مسافران متمول را بهعنوان بازار خود هدف گرفته بود، شرکت بوم سوپرسونیک و دیگر رقیب آمریکایی آن موسوم به اگزوسونیک قصد دارند با کاهش هزینهها امکان عرضه بلیط پرواز جت مسافربری مافوق صوت خود را با قیمتی معادل بلیط کلاس بیزنس پروازهای دوربرد امروزی فراهم نمایند. نگرانی مسافران بابت ایمنی پرواز تجاری مافوق صوت از دیگر چالشها بشمار میرود. سقوط کنکورد ایرفرانس در سال 2000 در حین برخاستن از فرودگاه شارل دوگل پاریس منجر به مرگ 109 سرنشین هواپیما و چهار نفر روی باند شد.
جمعبندی بوم سوپرسونیک در مورد موتور موجب شده برنامه زمانبندی نزدیکتری برای تحقق بازگشت جت مسافربری مافوق صوت در مقایسه با شرکت اگزوسونیک ارائه دهد. شرکت نوپای اگزوسونیک مستقر در ایالت کالیفرنیای آمریکا با صبر و حوصله کوشش میکند گزینهای بهینه برای تامین نیروی پیشران هواپیمای خود پیدا کند.
هزینههای تعمیر و نگهداری مقرونبهصرفه و حذف آلودگیهای کربنی دو ملاحظه اصلی اگزوسونیک در این زمینه بشمار میرود. امکان استفاده از ترکیب صددرصدی سوخت پایدار هوانوردی SAF بهعنوان الزام برای این موتور مدنظر قرار گرفتهاست. در حالی که از شرکت رولزرویس بهعنوان سازنده موتور به سفارش اگزوسونیک نامبرده میشد، مدیران ارشد این شرکت در سپتامبر 2022 اعلام کردند از این پروژه خارج شدهاست. در عین حال، بوم سوپرسونیک سال 2002 را با معرفی موتور سمفونی بهعنوان گزینه تامین نیروی پیشران برای جت مسافربری مافوق صوت Overture به پایان رساند. این پرنده به چهار دستگاه موتور سمفونی مجهز میشود.
در فهرست همکاران پروژه توسعه موتور سمفونی نام بزرگان صنعت موتورسازی جهان دیده نمیشود. این موتور توسط شرکت فناوریهای توربین فلوریدا وابسته به گروه صنعتی کراتوس طراحی میشود. بخش تولید افزایشی جنرال الکتریک در تاسیسات خود در سینسیناتی آمریکا قطعات موتور سمفونی را با روش چاپ سه بعدی میسازد. شرکت استاندارد آیرو مستقر در اسکاتدیل ایالت آریزونا تمهیدات لازم برای انجام تعمیر و نگهداری این موتور جدید را با تاکید بر مقرونبهصرفه کردن هزینهها مهیا میکند.
سمفونی یک موتور توربوفن دو محوره با گذردهی متوسط است که نیروی پیشرانی معادل 35 هزار پاوند را تامین میکند. هواپیمای مافوق صوت Overture میتواند فاصله بین نیویورک تا لندن را در مدت سه و نیم ساعت و مسافت بین سیاتل تا توکیو را در چهار و نیم ساعت پرواز کند. قیمت متوسط بلیط پرواز کنکورد در زمان بهرهبرداری از ناوگان عملیاتی این هواپیما در فاصله بین 1976 تا 2023 از ده هزار دلار تجاوز میکرد. این مبلغ برای مسافران معمولی قابل پرداخت نبود و برای بسیاری از شهروندان آمریکایی و اروپایی پرواز مافوق صوت بر فراز اقیانوس اطلس رویایی دستنیافتنی بشمار میرفت.
بوم سوپرسونیک انتظار دارد بلیط پرواز هواپیمای Overture با قیمتی بین هزار تا دو هزار دلار عرضه شود. همچنین کاهش 75 درصدی هزینه عملیاتی این هواپیما در مقایسه با کنکورد هدفگذاری شدهاست. بر اساس برنامه زمانبندی ارائهشده توسط بوم سوپر سونیک انتظار میرود اولین پرواز آزمایشی Overture مجهز به موتورهای سمفونی در سال 2027 انجام شود. برایناساس، دریافت مجوز صلاحیت پروازی از اداره هوانوردی فدرال امریکا FAA و آژانس ایمنی هوانوردی اروپا یاسا برای سال 2029 پیشبینی شدهاست. در صورت تحقق این برنامه زمانی جت مسافربری مافوق صوت بوم سوپرسونیک قادر خواهد بود از سال 2030 وارد چرخه بهرهبرداری عملیاتی شود.
منبع:
Aerospace America, AIAA, Feb.2023
